İnegöl'de 2022'de kayıtlı her dört mobilya firmasından biri bugün odanın listesinde yok. Aynı sürede listeye çıkandan çok daha fazla firma girdi. İki listeyi firma firma karşılaştırdık; çıkan sonuç hem sektör hem de mobilya alan kişi için bir şey söylüyor.
Nasıl karşılaştırdık
Elimizde İnegöl Ticaret ve Sanayi Odası'nın iki ayrı tarihli mobilya meslek grubu üye listesi var: biri 14 Kasım 2022, diğeri 9 Mart 2026 tarihli. Arada 3,3 yıl var. Dört mobilya grubundaki unvanları önce birebir, sonra "limited şirketi", "sanayi ve ticaret" gibi ekleri atarak, en sonda da yüksek benzerlik eşiğiyle eşleştirdik. Bir gruptan öbürüne geçen firmayı çıkmış ya da girmiş saymadık.
Tahmin yok, anket yok. Yalnızca odanın kendi kaydı ve iki tarih arasındaki fark.
Ham sonuç: 435 çıktı, 688 girdi
- 2022 listesinde 1.764 mobilya kaydı vardı, bugün 2.017.
- 2022'deki kayıtların 435'i, yani yüzde 24,7'si bugünkü listede yok.
- Bugünkü kayıtların 688'i, yani yüzde 34,1'i 2022 listesinde yoktu.
- 1.329 kayıt iki listede de duruyor.
Listeden çıkan her kayda karşılık 1,6 yeni kayıt girmiş. İnegöl mobilyası küçülmüyor; el değiştiriyor.
"Çıktı" her zaman "kapandı" demek değil
Bu rakamları olduğu gibi "435 firma battı" diye okumak yanlış olur. Aynı sayının içinde kapanan firma da var, şubesini kapatan da, unvanını değiştiren de, başka şehre taşınan da. Bir kısmını ayırabildik:
- Çıkan 435 kaydın 50'si şube kaydı, 18'i başka bir meslek grubuna geçmiş, 20 kadarı unvan değiştirmiş görünüyor. Geriye ne olduğunu ayıramadığımız 347 kayıt kalıyor.
- Giren 688 kaydın 118'i şube, 48'i aslında eski üye, 13'ü başka gruptan gelmiş. Gerçekten yeni kurulmuş görünen firma sayısı 489.
Ayıklanmış hâliyle bile tablo aynı yönü gösteriyor: yaklaşık 350 firma sahneden çekilmiş, yaklaşık 490 yeni firma gelmiş. Bugünkü listenin dörtte biri, üç yıl önce ortada olmayan firmalardan oluşuyor. Odanın faaliyet raporları da bu hızla uyumlu: mobilya gruplarından 2023'te 113, 2024'te 119 kayıt silinmiş.
Gidenler şahıs işletmesi, gelenler limited
Asıl ilginç olan, gidenle gelenin aynı türden olmaması.
- Listeden tamamen çıkanların yüzde 39,6'sı şahıs işletmesi. 2022 listesinin tamamında şahısların payı yüzde 23,7'ydi; yani şahıs işletmeleri paylarının çok üstünde bir oranla çıkmış.
- İlk kez girenlerde şahıs işletmesi yalnızca yüzde 6,8. Girenlerin yüzde 85,8'i limited şirket.
- Sonuç: 2022'de yüzde 23,7 olan şahıs işletmesi payı bugün yüzde 15'in altında.
Yeni gelenlerin adı da farklı. Unvanında İngilizce ya da marka gibi duran bir kelime taşıyanların oranı çıkanlarda yüzde 9,4, girenlerde yüzde 25,8. Unvanına "inşaat" yazanların oranı ise yüzde 21,3'ten yüzde 13,9'a iniyor. Yeni firma ne iş yaptığını daha net söylüyor ve kendine bir marka adıyla başlıyor.
Peki kapanan şahıs işletmesi limited olarak mı geri dönüyor?
Akla gelen ilk soru bu: belki bu firmalar kapanmıyor, yalnızca şirketleşiyor. Buna da baktık.
Listeden çıkan 165 şahıs işletmesinin unvanındaki marka adını, yeni giren şirketlerin unvanlarında aradık. 25 ile 33 arasında işletmenin markası, bugün bir limited şirketin unvanında yaşıyor. Yani çıkan şahıs işletmelerinin kabaca altıda biri kapanmamış, şirket olmuş.
Bu, dönüşümün bir kısmını açıklıyor ama hepsini değil. Kalan yaklaşık 130 şahıs işletmesinin adı yeni listede hiçbir biçimde geçmiyor. Yeni giren yaklaşık 490 firmanın büyük çoğunluğu da eskinin devamı değil, sıfırdan kurulmuş şirketler. İnegöl'de şirketleşme, eski atölyelerin tabela değiştirmesinden çok, işe baştan şirket olarak başlayan yeni bir kuşakla ilerliyor.
Alıcı için ne değişir
Mobilyada yasal garanti iki yıl. Ama bir koltuğun mekanizması, bir karyolanın rayı çoğu zaman üçüncü ya da dördüncü yılda sorun çıkarır. O gün arayacağınız firmanın hâlâ yerinde olması, kumaştan da süngerden de önce bakılacak şeydir.
Üç yılda dört kayıttan birinin listeden çıktığı bir sektörde şu sorular ayıp değildir:
- Kaç yıldır bu işi yapıyorsunuz, kaç yıldır bu adrestesiniz?
- Faturayı hangi unvan kesecek? Garanti belgesinde aynı unvan mı yazacak?
- Satıştan sonra bir sorun olursa kimi arayacağım?
Şirketleşen işletmelerde bir ayrıntı daha var: marka aynı kalsa bile faturayı kesen unvan değişmiş olabilir. Eski bir alışverişiniz varsa belgenizdeki unvanla bugünkü unvanı karşılaştırmakta fayda var.
En ucuz teklif, üç yıl sonra bulamayacağınız firmadan geliyorsa ucuz değildir.
Sektör için ne anlama geliyor
Bu hız iki şeyi birden gösteriyor. Birincisi canlılık: listeden çıkan her firmanın yerine birden fazlası geliyorsa, bu işe girmek isteyen hâlâ çok. İkincisi kırılganlık: üç yılda yaklaşık 350 firmanın çekildiği bir yerde ayakta kalmak kolay değil.
Çıkanların ağırlıkla şahıs işletmesi, girenlerin ağırlıkla limited olması ise tek yönlü bir değişim. İnegöl her yıl biraz daha az "atölyeler şehri", biraz daha fazla "şirketler şehri" oluyor. Bunu mobilya haritası yazısında bugünkü fotoğraf olarak görmüştük; burada aynı şeyin nasıl oluştuğunu görüyoruz.
Rakamların sınırı
2022 listesinde adres yok; bu yüzden İnegöl içinde taşınan firmaları göremiyoruz. Unvanını tamamen değiştiren firma hem çıkan hem giren görünür; ham rakamlar bu yüzden üst sınırdır. Şahıs işletmesinden şirkete geçişi marka adından yakaladık; adını da değiştirerek şirketleşenler bu sayımda görünmez. Tabloların tamamı ve yöntem İnegöl mobilya verisi 2026 sayfasında açık duruyor.