İnegöl'ün mobilya ihracatı iki yılda üçte bir küçüldü. Sebep sorulduğunda en sık duyduğum cevap "savaşlar". Ben de öyle düşünüyordum. Sonra rakamlara baktım ve tablo beklediğimden farklı çıktı.
Önce rakam
İnegöl Ticaret ve Sanayi Odası her yıl ilçenin dış ticaret istatistiklerini yayımlıyor. Mobilya ihracatı o yayınlara göre şöyle:
- 2019: 575 milyon dolar
- 2021: 663 milyon dolar
- 2023: 823 milyon dolar
- 2024: 630 milyon dolar
- 2025: 545 milyon dolar
İki yılda 279 milyon dolar, yani yüzde 34 kayıp. 2025 rakamı 2019'un da altında. İhracat yapan mobilya firması sayısı 2024'te 1.415'ti, 2025'te 1.016'ya indi; bir yılda dört yüz firma ihracatı bıraktı.
Savaş açıklaması neden yetmiyor
Türkiye'nin en büyük mobilya pazarı Irak. Savaşlar pazarı kapattıysa bunu önce orada görmemiz gerekirdi. Görmüyoruz: Türkiye'nin Irak'a mobilya satışı 2024'te yüzde 18,5, 2025'te yaklaşık yüzde 12 arttı. Aynı iki yılda İnegöl düştü.
Yani pazar kapanmadı. Iraklı alıcı Türkiye'den almaya devam etti, ama İnegöl'den daha az aldı.
Savaşın hiç etkisi yok demiyorum. İsrail'le ticaret Mayıs 2024'te durdu, Libya ve Körfez zayıfladı. 2026'da ise durum gerçekten değişti: Irak yılbaşında yeni gümrük düzenine geçti, şubatta bölgede savaş başladı, sınırdan geçen malın parasını tahsil edemeyen ihracatçılar oldu. Bugün için "savaş" açıklaması haklı. Ama 2023'ten 2025'e yaşanan düşüşü açıklamıyor.
Asıl sebep: ucuz lira dönemi bitti
Merkez Bankası'nın "reel kur" dediği bir gösterge var. Türkiye'deki fiyat artışıyla dolar kurundaki artış arasındaki makası ölçüyor. Enflasyon yüzde 40, kur artışı yüzde 20 ise, burada üretilen mal dışarıdaki alıcı için pahalanıyor demektir.
Bu gösterge Temmuz 2023'te 73 ile en düşük noktasındaydı. 2025 ortalaması 100, Eylül 2026'da 105. Türkiye'de üretilen bir koltuk, dışarıdan bakan alıcı için iki üç yılda kabaca yüzde 45 pahalandı.
Bence en çarpıcı karşılaştırma şu: 2019'da bu gösterge bugünkü düzeydeydi ve İnegöl 575 milyon dolar satıyordu. 2025'te yine aynı düzeyde ve İnegöl 545 milyon dolar satıyor. Aradaki 823 milyonluk zirve, büyük ölçüde liranın çok ucuz olduğu dönemin hediyesiydi. O dönem bitti, rakam eski yerine döndü.
İşçilik aynı hikâyeyi anlatıyor. Asgari ücretin dolar karşılığı 2021'de yaklaşık 300 dolardı, bugün 650 dolar civarında. Koltuk, döşeme, klasik takım gibi el emeği yoğun işlerde bu doğrudan fiyata biner.
Sahada duyduğum cümle de bunu tamamlıyor: ithalatçı bizden aldığı malı kendi ülkesinde artık değerinde satamıyor. Bir sektör temsilcisinin aktardığı alıcı sözü daha da açık: "Biz sizin enflasyonunuzu ithal etmek zorunda değiliz."
Türkiye neden aynı kadar düşmedi
Türkiye'nin mobilya ihracatı 2025'te dolar olarak yüzde 1,7 arttı. Ama miktar olarak yüzde 12 azaldı. Ülke daha az mal sattı, daha pahalıya sattı.
Fark burada ortaya çıkıyor. Fiyatını artırıp müşterisini tutabilen satıcı yerinde kaldı. Fiyatını artırınca müşterisi giden satıcı ise hem miktarı hem tutarı kaybetti.
İnegöl'de düşüşün nerede toplandığına bakınca bu görülüyor. Organize sanayi bölgelerindeki firmaların ihracatı iki yılda yaklaşık yüzde 13 geriledi. Organize sanayi bölgeleri dışındaki firmaların ihracatı ise yüzde 40. Büyük üretici sarsıldı, küçük ihracatçı oyundan çıktı.
Aynı pazarda rakip de var. Irak'ın mobilya ithalatının yarısından fazlası Çin'den geliyor. Fiyat farkı açıldıkça, yalnızca fiyatla satan üreticinin elinde tutunacak bir şey kalmıyor.
Bir çekince: iki ölçüm aynı şeyi saymıyor
Dürüst olmak gerekirse rakamların bir sınırı var. İhracatçılar Meclisi'nin verisine göre Bursa ilinin mobilya, kâğıt ve orman ürünleri ihracatı aynı iki yılda yalnızca yüzde 9 düştü. Kayseri de aynı oranda geriledi.
İki rakam arasındaki fark büyük. Bir ihtimal, İnegöl'de üretilen malın bir kısmının artık başka şehirde kayıtlı ticaret şirketlerinin adına ihraç edilmesi. Bunu gösteren bir veri bulamadım; ihtimal olarak not ediyorum. İnegöl'ün hangi ülkeye ne kadar sattığı da yayımlanmıyor. Bu iki bilgi açıklansa tablo çok daha net okunur.
Kesin olan şu: İnegöl'de kendi adına ihracat yapan firmaların toplamı üçte bir küçüldü ve bu küçülme küçük firmalarda yoğunlaştı.
İçeride de aynı tablo
İhracattaki daralma iç piyasayla birlikte geldi. İnegöl Marangozlar ve Mobilyacılar Odası'nın kayıtlarına göre 2024'te 229 işletme kapandı, 209 işletme açıldı. Kapananın açılanı geçtiği ilk yıl bu. İşletmelerin nasıl el değiştirdiğini üç yılda değişen firma listesi yazısında ayrıca anlattım.
Türkiye genelinde mobilya üretimi aynı dönemde düşmedi. Daralma sektörün tamamında değil, fiyatla satan dilimde.
"Dolar serbest kalsa ihracat açılır" görüşü
Girdiğim her ortamda iki cümle duyuyorum. Biri "savaşlar", diğeri "doları serbest bıraksalar ihracat açılır". İkincisinin haklı bir tarafı var ve bu yazıdaki rakamlar onu destekliyor: sorun gerçekten kurda.
Ekim 2025'te bir ihracatçı birliği başkanı, doların o günkü 41 lira yerine 50–55 lira bandında olmasının sektöre yaklaşık yüzde 30 rekabet avantajı sağlayacağını söyledi. 2021–2023'te tam olarak bu oldu: lira ucuzdu ve İnegöl rekor kırdı.
Kur yükselince satış neden artar
Bir örnekle anlatayım; rakamlar temsilî. Bir koltuk takımının maliyeti 60.000 lira olsun. Dolar 30 liraysa bu takım alıcıya 2.000 dolara mal olur. Dolar kısa sürede 40 liraya çıkarsa aynı takım 1.500 dolar eder. Üreticinin lira maliyeti değişmedi, ama dışarıdaki alıcı için mal yüzde 25 ucuzladı.
Alıcı fiyata bakar. Dün Çin'den ya da başka bir ülkeden aldığı takımı bugün İnegöl'den daha uygun alabiliyorsa siparişi buraya verir. Üretici de arada kalan farkın bir kısmını kendine ayırır; hem satış artar hem kâr. 2021–2023'te yaşanan buydu.
Bu etki neden geçici
Çünkü 60.000 liralık maliyet yerinde durmaz. Üç şey sırayla olur:
- Girdiler haftalar içinde zamlanır. Süngerin kimyasalı, kumaşın ipliği, mekanizma ve levhanın bir kısmı dövizle alınır ya da dövize göre fiyatlanır. Kur artınca bunların lira fiyatı da artar.
- Ücretler bir yıl içinde arkadan gelir. Kur artışı çarşıdaki fiyatlara yansır, enflasyon yükselir, ücretler buna göre artar. Asgari ücretin dolar karşılığının 300 dolardan 650 dolara çıkması bu sürecin sonucu.
- Alıcı payını ister. Kurun arttığını o da görür ve "fiyatı indir" der. Avantajın bir kısmı pazarlıkta gider.
Bir iki yıl sonra aynı takımın maliyeti 80.000 liraya çıkar. Dolar 40 lirada kaldıysa takım yine 2.000 dolardır. Başladığımız yere döndük; yalnızca rakamlar büyüdü.
Reel kur göstergesi tam bunu ölçüyor ve yaşananı gösteriyor: 2023'te 73'e kadar indi, yani mal çok ucuzladı; 2025'te yeniden 100'e çıktı, yani avantaj tamamen geri alındı. İhracat rakamı da aynı yolu izledi.
Kur avantajıyla gelen satış, avantaj bitince gitti. Geride kalıcı bir pazar, bir marka ya da sadık bir müşteri kalmadı.
Kur yükselirse satış geri gelir, buna katılıyorum. Ama fark yaratmayan firma bir sonraki dönemeçte yine aynı yere döner. Kur nefes aldırır; nefes aldığımız sürede ne yaptığımız sonucu belirler.
Bundan ne çıkar
Düşüşü savaşa bağlayan, savaş bitince işlerin düzeleceğini bekler. Rakamlar bu beklentiyi desteklemiyor. 2023'ün satışları kalıcı bir büyüme değildi; kur avantajıydı ve geri gelmesi için bir sebep görünmüyor.
Ayakta kalanlara bakınca iki grup görüyorum. Birincisi, fiyatını artırabilecek bir farkı olanlar: markası, tasarımı, proje işi ya da müşteriyle doğrudan ilişkisi olan firmalar. İkincisi, maliyetini ölçekle taşıyabilenler.
İnegöl'ün tasarım ve model gücü bugün birkaç yıl öncesiyle kıyaslanmayacak bir yerde. Sorun artık ürün değil. Sorun, o ürünün ucuz olduğu için değil iyi olduğu için alınmasını sağlayacak şeyin, yani markanın ve müşteriyle kurulan ilişkinin eksikliği. Önümüzdeki dönemde farkı yaratacak olan bu.
Kaynaklar
- İnegöl Ticaret ve Sanayi Odası, İnegöl 2025 Yılı Dış Ticaret İstatistikleri ve önceki yılların aynı yayını
- İnegöl Ticaret ve Sanayi Odası, İnegöl Ekonomi Raporu 2025
- Türkiye İhracatçılar Meclisi, il bazında sektör rakamları (2023 ve 2025)
- İstanbul Mobilya, Kâğıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği, Aralık 2025 ihracat değerlendirmesi
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, tüketici fiyatlarına göre reel efektif döviz kuru
- Ticaret Bakanlığı, Irak Mobilya Sektörü Pazar Araştırması Raporu